Wat zijn gevoelens en emoties?

Alles over coaching, training en bedrijfsevenenmenten

Wat zijn gevoelens en emoties?

Wat zijn gevoelens en emoties?

Laatste keer bijgewerkt op 14, januari, 2021 by Virgil van Dijk

Gevoelens en emoties wijzen u de weg in uw leven en brengen u bij uw behoeften, verlangens maar ook bij uw grenzen. Toch vinden we gevoelens en emoties lastig. In onze cultuur hebben we de mentaliteit van ‘aanpakken’ en ‘niet zeuren maar poetsen’. Gevoelens ervaren we als lastig, moeilijk en ingewikkeld. Dit artikel gaat o.a. over:

  • de functie van gevoelens en emoties
  • relatie behoeften en gevoelens: hoe werkt het?
  • lijst en voorbeelden negatieve gevoelens
  • lijst en voorbeelden positieve gevoelens
  • gevoelens en emoties uiten en delen
  • waarom gevoelens delen zo belangrijk is

Wat voor functie hebben emoties?

Gevoelens hebben een functie. Zoals de maag, de lever en de nieren een functie hebben in het lichamelijk bestel, zo belangrijk zijn gevoelens in uw leven. U kunt er niet zonder. Gevoelens wijzen u de weg in veel opzichten en zijn een afspiegeling van uw werkelijke behoeften. Zie ook de relatie tussen behoeften en gevoelens.

Basis-emoties: de 4 B’s

Vaak wordt gesproken over de basisemoties (de 4 B’s)  zoals:

  • boosheid
  • bedroefd of verdriet
  • bang of angst
  • blij

Hoe werken gevoelens en emoties?

De relatie tussen behoeften en gevoelens duiden we graag met een eenvoudig voorbeeld. Het gevoel van ‘trek en honger’ geeft aan dat uw lichaam behoefte heeft aan eten. Het gevoel van ‘dorst’ geeft aan dat u behoefte heeft aan drinken. Het wegdrukken van dit gevoel is het overschrijden van eigen grenzen. Daar begint het al.

In feite kunt u zo al uw gevoelens (stuk of 40) bij langs gaan. Ze vertellen iets over uw behoeften en over uw grenzen.

  • U voelt zich geïrriteerd? Dat geeft aan dat er iemand over uw grenzen heen gaat of dat uzelf de eigen grenzen overschrijd.
  • Voelt u afgunst? Blijkbaar mist u iets waar u toch behoefte aan hebt?
  • U ervaart Jaloezie? Dan bent u bang dat u iets wordt afgenomen wat zeer belangrijk voor u is.
  • Een ervaring van afwijzing? Dan wordt er ingebroken op uw behoefte aan waardering en erkenning. Angst om te falen betekent ook vaak:  het zo goed willen doen dat u die waardering krijgt van de ander die u nodig hebt.

Persoonlijke ontwikkeling

Een ontwikkeld mens durft zijn/haar gevoelens te onderkennen en kan zijn/haar gevoelens interpreteren. Ontwikkeld zijn heeft ten dele iets te maken met IQ en opleidingsniveau.  Wie durft te luisteren naar eigen gevoelens, er niet aan voorbijgaat en wie gevoelens durft te bespreken en te uiten heeft behoorlijke stappen gemaakt qua ontwikkeling.

Gevoelens en emoties uiten en delen

Gevoelens uiten of delen is belangrijk. Het zorgt voor een doorstroming of doorbloeding van uw innerlijk. In dit artikel gaan we in op het uiten of delen van gevoelens en een aantal mogelijke vormen die daarbij horen.

Veel mensen menen dat gevoelens delen altijd met praten te maken heeft. Maar praten over uw gevoelens is slechts één manier om uw gevoelens met de ander te delen of uw gemoedstoestand te uiten.

Non verbaal gevoelens en emoties delen

  • Non verbaal en zonder woorden Gevoelens non-verbaal delen kan op tal van manieren:
    • U loopt met uw partner op het strand en u bent ontroerd over de schoonheid van zee, strand en wind. U pakt de hand van uw partner nog iets steviger vast en u merkt dat zij hetzelfde gevoel heeft. Onwillekeurig kijkt u elkaar even aan. Nu weet u dat u allebei hetzelfde voelt. U ervaart verbinding omdat u hetzelfde gevoel deelt.
    • U luistert naar de schoonheid van een muziekstuk. Bij die ene zin in dat liedje kijkt u met een schuin oog naar uw moeder. Die ene zin, die ene passage. Uw moeder kijkt u aan. U weet nu dat u allebei hetzelfde voelt en denkt. Die ene zin doet aan vader denken die vijf jaar geleden overleden is. U loopt even naar uw moeder toe en u pakt haar hand. U voelt verbinding zonder woorden. Of nog beter gezegd: er kunnen geen woorden tegenop wat  u nu voelt. Zo sterk is het!
    • Uw zoon komt thuis met het geweldige nieuws dat hij is geslaagd voor zijn diploma. De vlag wordt uit de kast gehaald en ieder binnen uw gezin heeft plezier. Er wordt gelachen, gesprongen, gek gedaan: u deelt samen de vreugde. Maar in dit geval ook zonder woorden.

Verbaal Gevoelens en emoties delen

  • “Huilen” Huilen is een vorm van het uiten van emoties. Tranen stromen over uw wangen. We hebben er tal van woorden voor zoals schreien, janken, gieren of grienen. Maar het is een gevoel wat geuit wordt. Dat kan verdriet zijn maar ook machteloosheid of onmacht. Uw gevoel van pijn kunt u uiten door te huilen maar ook huilen we wanneer we ontroerd zijn, blij of wanneer grote vreugde ons doorstroomd.
  • “Lachen” Evenals huilen is lachen een emotionele uiting. U schiet in de lach doorgaans bij plezierige, aangename, grappige of vermakelijke situaties. Mensen lachen wanneer ze blij zijn, opgelucht, verrukt, omdat ze een meevaller hebben of omdat iets grappig of humoristisch is.  Ook daar hebben we tal van woorden voor zoals: gieren, giechelen, gniffelen, grijnzen, grinniken, proesten van het lachen of schateren. Ligt u wel eens dubbel van het lachen?
  • Gevoelens bespreekbaar maken“. Een manier is tot slot ook om uw gevoelens bespreekbaar te maken. U vertelt hoe u zich voelt of hoe uw gemoedstoestand is. De kunst is om het bij uzelf te houden. U bent de eigenaar van uw gevoelens. In het bespreken van gevoelens liggen tal van leerdoelen in de communicatie. Lees ook: uitspreken van gevoelens!

Waarom gevoelens en emoties delen zo belangrijk is!

Gevoelens delen is van bijzonder groot belang. In onze cultuur zijn we meer van de ratio dan van de gevoelens. Zo hebben we vanuit onze opvoeding sterk geleerd om te luisteren naar wat onze ouders zeggen (en op zich is daar niks mis mee), maar we hebben ook geleerd om onze emoties en gevoelens weg te drukken. Wellicht dat het uit de tijd van de Verlichting ontstaan is maar we argumenteren en redeneren in onze samenleving nu eenmaal gemakkelijker dan dat we voelen en ervaren. Toch leidt de mentaliteit van het wegmoffelen van gevoelens tot onbalans. We zien het in onze trainingen gericht op persoonlijke ontwikkeling. Maar we zien het ook in de samenleving bij het stijgend aantal burnout-gevallen, stress vormen en mensen die vastlopen omdat ze geen plaats en tijd hebben voor hun gevoelens.

Voorbeelden van gevoelens en waarom ze zo belangrijk zijn:

Gevoelens ervaren en gevoelens delen is dus belangrijk om een aantal redenen:

  • Behoeften en persoonlijke waarden ervaren Door uw gevoelens leert u om uw behoeften te ervaren of om oog te krijgen voor uw persoonlijke behoeften en waarden. Zie ook de relatie tussen uw gevoelens en behoeften.
  • Grenzen stellen lukt alleen wanneer u weet waar uw grenzen liggen. Wanneer u uw gevoelens wegmoffelt, zult u de grens ook niet leren kennen. Dat blijkt ook vaak dat mensen moeite hebben om hun grenzen te voelen en te ervaren omdat ze hun gevoelens niet toestaan. Lees ook: grenzen leren aangeven.
  • Binnen teams en organisaties. Ook in organisaties is er weinig oog voor gevoelens. Dat vinden we soft of niet concreet! Maar als we een grootboekkaart zouden kunnen maken in de boekhouding waarop de kosten van negatieve gevoelens en weerstanden in de organisatie konden worden geboekt: we zouden schrikken. Dat geldt ook bij veranderingsprocessen, fusies, bedrijfsovernames, reorganisaties.
  • Uzelf laten zien!Wanneer u uw gevoelens uit, laat u iets van uzelf zien. Dat betekent ook dat anderen gelegenheid krijgen om u beter te leren kennen of om u beter te leren begrijpen. U creëert verbinding met anderen en er ontstaat wederkerigheid door herkenning. Wanneer u uw gevoelens opkropt dan ontstaat die verbinding niet. Bovendien voelt dat niet goed. Gevoelens kunnen naar binnen slaan en u kunt er last van krijgen door bijvoorbeeld somber te worden qua stemming. Mensen verbergen hun gevoelens soms uit zelfbescherming. Meer weten over emotionele zelfbescherming?

Opkroppen van gevoelens en leren uitspreken van jouw gevoelens?

Krop je jouw gevoelens op? Spreek je je niet zo snel uit over wat je voelt? Ook niet als je echt wat dwarszit? Merk je ook dat dit de relatie met anderen niet ten goede komt? En dat je er zelf last van hebt? Wil je leren om eerder te benoemen wat je dwarszit? En wil je leren vermijden dat je teveel opkropt? Om te voorkomen dat je een keer ontploft?

Opkroppen van gevoelens en emoties

In feite is opkroppen vooral het opkroppen van gevoelens. Soms gevoelens van teleurstelling, irritatie of frustratie. Maar ook als je verdrietig bent pot je alles op en je vertelt het niet aan jouw partner. Je vertelt niet wanneer je ergens mee rondloopt of wanneer je ergens mee worstelt. Je zegt niet dat je twijfelt, aarzelt of onzeker bent.

Kortom: je deelt jouw gevoelens niet met de ander. Zelfs niet als je blij bent of opgelucht. Je doet alles in de spaarpot!

Hoe komt het toch?

Blijkbaar voel je je belemmerd om je te uiten over jouw gevoelens en om je uit te spreken. Natuurlijk kan het tal van oorzaken hebben. Ik noem een paar voorbeelden:

  • Je hebt thuis nooit geleerd om over gevoelens te praten. misschien heb je verleerd om te voelen! werden gevoelens bij jou thuis onder het tapijt gedrukt? gingen we vroeger harder werken als we het moeilijk hadden?
  • Gevoelens uiten wordt als vaag en zwak gezien. dat is een belemmerende overtuiging.
  • je vindt het moeilijk om jezelf kwetsbaar op te stellen: bang voor afwijzing?
  • anderen geen pijn doen of teleurstellen
  • zelf geen pijn of verdriet willen voelen en daarom doe je alsof het er niet is
  • je bent een binnenvetter en dus introvert
  • het vermijden van conflicten en moeilijkheden
  • Onzekerheid ervaren
  • geen thuisfront waar gevoelens veilig en vertrouwd zijn
  • je hebt ervaringen: dat je wel gevoelens hebt geuit en het later tegen je gebruikt werd

Ontploffen

Het gevaar is dat je te lang gevoelens spaart waardoor er alles ineens uitkomt. Overigens kan dat tweeërlei zijn:

  • wanneer gevoelens naar binnen slaan kan het leiden tot depressie
  • gevoelens die naar buiten slaan kan het leiden tot explosie. Vaak begrijpt de omgeving dan niet hoe dat komt. Ze hebben immers niks aan jou gemerkt? Vaak zijn mensen erg teleurgesteld over zichzelf wanneer ze weer de ontploffing hebben ervaren. En zo ontstaat er een vicieuze cirkel. Waardoor je geen zelfvertrouwen krijgt.

Stapje voor stapje: vooruit gang maken

Wanneer je met dit leerdoel aan de slag wilt zul je stapje voor stapje vooruitgang kunnen maken. Het compliment is dat je al weet wat er aan de hand is anders zou je dit artikel niet lezen. Je zoekt alleen hulp om de kleine stapjes vooruit te maken en de vicieuze cirkel waarin je terecht bent gekomen te doorbreken.

Doorbreek het taboe en praat erover. Praat erover met dierbare vrienden of familie of neem contact met ons op. Wees niet bang om hulp te zoeken. Een onafhankelijke coach kan jou helpen om dit taboe te doorbreken.

Uitspreken

Uw leerdoel is het uitspreken van jouw gevoelens. Teveel opkroppen van gevoelens en emoties kan leiden tot stress en tot een negatief zelfbeeld over jezelf.

Dit artikel over: Wat zijn gevoelens en emoties? Is geschreven door Virgil van Dijk

volg me op
Laatste berichten van Virgil van Dijk (alles zien)

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.